ديندارى و خداترسى ، و عدم قدرت نيز در اين گناه نيست ؛ زيرا كه احتياج به زرى و پولى و معينى و آلاتى ندارد ، و سخن گفتن در نهايت آسانى است ، و به اين سببها شيوعش از جميع گناهان ديگر بيشتر است ، با آنكه تهديد و تحذير در اين گناه زياده از گناهان ديگر وارد شده است . چنانچه در قرآن فرموده يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَ لا تَجَسَّسُوا وَ لا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضاً أَ يُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً فَكَرِهْتُمُوهُ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِيمٌ « 1 » . اى گروه مؤمنان اجتناب نمائيد و ترك كنيد بسيارى از گمانها را ، به درستى كه بعضى از گمانها گناه است ، و تجسّس و تفحّص عيبهاى مردم مكنيد و غيبت نكنند بعضى از شما بعضى را ، يعنى يكديگر را غيبت مكنيد و به بدى ياد مكنيد ، آيا دوست مىدارد احدى از شما كه گوشت مردهء برادر مؤمن خود را بخورد ، به تحقيق از خوردن گوشت مردهء برادر مؤمن خود كراهت داريد ، پس از غيبت نيز كراهت داشته باشيد كه در آن مرتبه است ، و بترسيد ، و بپرهيزيد از عقوبات الهى ، به درستى كه خدا بسيار قبول‌كننده توبه‌هاست ، و بسيار مهربان است به بندگان . و به سند معتبر از امام صادق عليه السّلام منقول است : هركه بگويد در شأن مؤمنى چيزى را كه چشمش ديده و گوشهايش شنيده باشد ، پس آن داخل است در آن جماعت كه خدا مذمّت ايشان فرموده است إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَنْ تَشِيعَ الْفاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ « 2 » . يعنى : آنان كه دوست مىدارند فاش شود خصلتهاى بد و عيبها در شأن

--> ( 1 ) سورهء حجرات : 12 . ( 2 ) سورهء نور : 19 .